Сахарный диабет казакша

Қант диабеті

Біздің заманымызға дейін бір жарым мың жыл бұрын ежелгі мысырлықтар «Папирус Эберса» атты медициналық трактатында қант диабетіне сипаттама беріп кеткен екен. Бұл ауру туралы ойланып-толғанған ежелгі Греция мен Риммнің әйгілі дәрігерлері де жетерлік. Емші Аретаиус ауруға «диабет» еген атау ойлап табады, грек тілінде «ағып өтем, сүзіп өтем» дегенді білдіреді. Ғалым Цельс қант диабеті асқазан дұрыс қорытпағаннан туындайтынын дәлелдесе, ұлы Гиппократ диагнозды науқас зәрінің дәмін татып көріп қойған екен. Айтпақшы, ежелгі қытайлықтар да қант диабеті кезінде зәрдің тәтті болатынын білген. Олар ара мен шыбындардың көмегімен диагноз қоюдың өзіндік тәсілін ойлап тапты. Егер шыбындар зәр құйылған ыдысқа қонатын болса, зәрдің тәтті болғаны, демек адам ауруға шалдыққан.

Қант диабеті – бұл эндокриндік ауру, ұйқы безі бөлетін гормон – инсулиннің мүлде бөлінбеуінен не жеткіліксіз түрде бөлінуінен қандағы қант деңгейінің көтерілуімен сипатталады. Ауру барлық зат алмасу үдерістерінің бұзылуына әкеледі, қан тамырларын, жүйке жүйесін, басқа да жүйелер мен ағза мүшелерін зақымдайды.

Түрлері:

1. Инсулинге тәуелді диабет (қант диабетінің 1 түрі) көбіне балалар мен жастарда кездеседі;

2. Инсулинге тәуелсіз диабет (қант диабетінің 2 түрі) әдетте 40 жастан асқандардың және артық салмағы бар адамдарда болады. Диабеттің осы түрі кең ( 80-85% жағдайда);

3. қайта айналып соғатын (немесе симптоматикалық) қант диабеті;

4. Аяғы ауыр келіншектер диабеті.

5. Жеткілікті өлшерде тамақтанбағанда туындайтын диабет

Қант диабетінің 1 түрінде инсуллин мүлде бөлінбейді, ұйқы безі жұмысының бұзылуына байланысты.

Қант диабетінің 2 түрінде инсуллин жеткіліксіздігі байқалады. Ұйқы безі жасушалары инсулиннің жеткілікті мөлшерін жасап шығарады (кейе тіпті артық мөлшерде). Алайда жасуша беті жабылып, қандағы глюкозаның жасуша ішіне сіңуіне тосқауыл болады. Жасушадағы инсуллин жетіспеушілігі инсуллиннің көп мөлшерде бөлуіне себеп болады, бірақ ол көп бөлінгенімен жасушаға сіңбей, уақыт өте келе инсуллин бөлунуі азаяды.

Себептері

Қант диабетінің 1 түрі аутоимундық үдерістерден туындайды, яғни имуундық жүйедегі ақауларға байланысты ағза ұйқы безі жасушаларына қарсы антиенелерді бөліп, оларды зақымдайды. Диабеттің 1 түрінің пайда болуына әкелетін негізгі фактор инфекция(краснуха, ветряная оспа, гепатит, эпидемический паротит (свинка) и т.д.) , генетикалық түрғыдан ауруға шалдығу мүкіндігі бар болса.

Селен элементі бар биоқоспаларды үзбей пайдалану 2 типті қант диабетінің туындауына себеп болуы мүмкін. Қант диабетінің 2 түрі пайда болу үшін негізгі екі фактор әсер етеді: семіздік және тұқымқуалаушылық.

Семіздік. Семіздіктің 1 сатысында қант диабетінің туындау мүмкіндігі 2 есеге артады, семіздіктің 2 сатысында – 5 есе, 3 сатысында – 10 еседен көп. Аурумен семіздіктің абдоминальды түрі көп байланысты – бұл кезде май қарынға жиналады.

Тұқымқуалаушылық. Ата-анасында немесе жақын туыстарында қант диабеті болса адамның ауруға шалдығу мүкіндігі 2-6 есеге артады.

Инсулинге тәуелсіз диабет біртіндеп дамиды, белгілері де біліне қоймайды.

Қайта айналып соғатын диабет себептері:

Ұйқы безінің аурулары (панкреатит, ісік, резекция и т.д.);

Гормондық бұзылыс (Иценко-Кушинг синдромы, акромегалия, диффузды- токсикалық зоб, феохромоцитома);

Дәрі-дәрмек пен химиялық заттардың әсері;

Инсуллин рецепторларының өзгерісі;

Кейбір генетикалық синдромдар;

Аяғы ауыр келіншектрдің диабетін және жеткіліксіз мөлшерде тамақтағаннан кейінгі диабетті атап айту қажет.

Қандай өзгеріс болады?

Диабет туындауының себебі қандай болса да, салдары біреу: ағза тамақпен бірге ағзамызға түсетін глюкозаны (қантты) толықтай пайдалана алмайды, бұлшық еттер мен бауырда қоры сақталмайды. Көп мөлшерегі пайдаланылмай қалған глюкоза қанмен айналып жүре береді, біразы зәр арқылы шығады, бұл барлық ағза мүшелеріне және тіндеріне кері әсер етеді. Глюкоза жасушаларға қажетті мөлшерде сіңбегендіктен, қуат энергиясын майлардан ала бастайды. Нәтижесінде әсіресе миға зиянды кетоновтық денелер деп аталатын токсинік заттар түзіліп, май, ақуыз, минералды алмасу бұзылады.

Қант диабетінің белгілері:

шөлдеу (науқас тәулігіне 3-5 л, одан да көп су ішуі мүмкін);

кіші дәретке жиі шығу (күндіз де, түнде де);

тәбеттің күшті болуы

терінің қышуы (әйелдерде жыныс мүшелерінің жан-жағы);

жараның ұзақ уақыт емделмей қоюы

қант диабетінің 1 түріндде ада тез салмақ тастайды

ал 2 түрінде аса көп салмақ қосады

инсулинге тәуелді 1 түрі тез дамиы, кейде кенет пайда болуы мүмкін. Инсуллинге тәуелсіз диабет біртіндеп дамиды, белгілері де тез біліне қоймайды.

Қант диабетінің асқынулары:

Жүрек-қан тамыр аурулары ( тамырлар атеросклерозы, жүректің ишемиялық ауруы, миокард инфарктысы);

Перифериялық артериялар, аяқ артерияларының атеросклерозы.

Аяқтардың микроангиопатиясы (ұсақ қан тамырларының зақымдануы);

Диабет ретинопатиясы (көздің көру қабілеті нашарлайды);

нейропатия (сезу мүшелерінің бұзылысы, терінің кеуп, қабыршақтануы, аяқтағы тырысу, ауырсыну);

нефропатия (зәрмен ақуыздың бөлінуі, бүйрек жұмысының бұзылуы);

Диабет кезіндегі табан — жұмсақ тіндердің, терінің, тамырлардың, перифериялық жүйкелердің бұзылуынан туындайтын табан аурулары (жаралар, іріңнің жиналуы)

Түрлі инфекцялық асқынулар (терінің іріңдеп кетуі, табан зеңі мен тырнақтар ауруы тсс);

Ес-түссіз жату (диабет кезінде, гиперосмолярлық, гипогликемикалық).

2 түрдегі қант диабеті кезінде жалпы хал-ахуалдың нашарлығы, әлдің құруы, іштің ауруы, құсу, ауыздан ацетон иісінің шығуы байқалады. Бұл қанда кетоновтық заттарың (кетоацидоз) жиналып қалуымен түсіндіріледі. Егер дер кезінде шара қолданбаса, науқас есінен тануы мүмкін – диабет комасына түсіп, көз жұмуы ықтимал. Шамадан тыс инсуллин қабылдаған кезде және қандағы глюкозаның күрт түсуінен адам комаға түсуі мүмкін.

Диабет кезінде асқынуларға тап болмау үшін үнемі қандағы қант деңгейін бақылап тұсу керек және емдеу қажет.

Ауруды анықтау және емдеу

Қант диабетіне шалдыққандар міндетті түрде эндокринолог дәрігердің тіркеуінде болуы шарт.

Қант диабетін анықтау үшін келесі зерттеулер жүргізіледі:

Қандағы глюкозаны анықтау: аш қарынға капиллярық қандағы (саусақтан алынатын қан) глюкозаны анықтау .

Глюкозаға толеранттылықты тексеру: аш қарынға 75 г глюкозаны 1-1,5 стақан суға араластырып ішіп, 0,5-2 сағаттан кейін қандағы глюкозаның концентрациясын анықтау;

Зәрдегі глюкоза мен кетонов денелерін анықтау: егер зәрде бар болса, демек, адам науқастанған.

Гликозилирдік гемоглобин: қант диабетіне шалдыққандарда көп мөлшерде болады.

Қандағы инсулин мен С-пептидтерді анықтау: 1 түрінде қандағы инсулин мен С-пептидтердің саны азаяды, 2 түрінде қалыпты болуы мүмкін.

Диабетті емдеу үшін:

Арнайы диетаны ұстану керек: қант, шәрбат, тәтті жемістерді, печенье қолданбаған жөн. Аз-аздан күніне 4-5 рет тамақтану керек. Қантты алмастыратын өнімдерді қолданған абзал (аспартам, сахарин, ксилит, сорбит, фруктоза и тб)

Күнде инсуллин салу (инсулинотерапия) — 1 түрімен ауыратын адамдарға қажет немесе 2 түрі асқынып кеткен жағдайда қолдану керек. Дәрі арнайы шприц-қалам түрінде шығарылады, оңай салуға болады. Инсуллинмен емделу кезінде әрдайым қандағы және зәрдегі инсуллин мөлшерін бақылап отыру керек (арнайы жолақшалардың көмегімен).

Дәрі-дәрмек қабылдау, олар қандағы қантты түсіреді. Әдетте диабеттің 2 түрін емдеуді осы дәрілерді ішуден бастайды. Ауру асқынып дамыса инсуллин салу керек болады

Қант диабетіне шалдыққандарға дене жаттығулары пайдалы. Семіздікке ұрынған адамдар салмағымен күрессе ем нәтижелі болмақ.

Қат диабетін өмір бойы емдейді. Өзін-өзі бақылап жүру, дәрігер кеңестерін бұлжытпай орындау аурудың асқынып кетуіне жол бермейді.

Использованные источники: lamifaren.kz

СМОТРИТЕ ЕЩЕ:

  I рецепты сахарный диабет

  Пиявка и сахарный диабет

Қантты диабет

РЦРЗ (Республиканский центр развития здравоохранения МЗ РК)
Версия: Архив — Аурулардың диагностикасы және емдеу хаттамалары (Приказ №764, 2007, №165, 2012)

Анықтамасы

Анықтамасы

Анықтамасы

Қантты диабет (ҚД) – бұл созылмалы гипергликемиямен мінезделетін, инсулиннің серециялануы, инсулиннің əрекеті немесе осы екі факторлардың ақауларының нəтижесі болып табылатын, метаболикалық (алмасулық) топтағы аурулар.

Жіктемесі

Жіктемесі

Диабеттің негізгі типтері: ҚД 1 жəне ҚД 2.

Қауіп-қатерлі факторлар

Диагностика

Емдеу тактикасы

Негізгі жəне қосымша дəрі-дəрмектер тізімі
Кома кезінде – тез арада қандағы глюкоза деңгейін анықтау. Гликемия 2,8 ммоль/л жəне төмен болса – тамырішіне 40 мл 40% глюкоза немесе бұлшықетішіне гликагон, науқасты стационарға жеткізу.

Жоғары гликемия кезінде, науқастың тыныс шығарған ауасында ацетон иісі немесе ацетонға зəрдің оң анализі болса – қысқа əсердегі инсулинді физиологиялық ерітіндіде араластырып вена ішіне құю 0,1 бір/кг/сағ есебінен жəне стационарға тасымалдау.

Использованные источники: diseases.medelement.com

ПОХОЖИЕ СТАТЬИ:

  I рецепты сахарный диабет

  Пиявка и сахарный диабет

Сахара не надо: как распознать и лечить сахарный диабет

Сахарный диабет весьма коварен тем, что его не всегда можно распознать сразу. Но существуют несколько явных его признаков. Проверить, есть ли у вас заболевание — очень просто, для этого просто нужно сдать анализ крови на глюкозу. Можно использовать домашний портативный глюкометр.

Кто может заболеть сахарным диабетом?

Неправда, что заболеть может только человек в возрасте, с лишним весом и имеющий родителей с таким же недугом. Но, да, именно эти факторы способствуют возникновению болезни в большинстве случаев. У предрасположенных людей заболевание развивается, если есть много сладкого. Но одной любви к конфетам и пирожным мало. Рискуют заболеть и те, кто болел или болеет острым или хроническим панкреатитом. Поджелудочная «не любит» не только сладости, но и жирную, жареную пищу.

Прием гормональных препаратов, хронический стресс — дополнительные факторы риска. Поэтому при малейшем повышении сахара в крови откажитесь от гормональной контрацепции. Сама по себе она редко становится причиной болезни, нужно несколько факторов. Если не обойтись без гормонов, то выбирайте современные препараты, низкодозированные, последних поколений.

Есть два типа диабета. При диабете 1 типа отсутствуют или повреждаются бета-клетки поджелудочной железы, продуцирующие инсулин. Таким пациентом нужны регулярные инъекции гормона. Диабет 2 типа встречается у 90% пациентов, страдающих этим заболеванием. В их организме производится недостаточно инсулина либо клетки не реагируют на гормон так, как это нужно.

Что должно насторожить? Как понять, что у вас сахарный диабет?

Больных беспокоит:

  • Частое мочеиспускание (каждые полтора часа и чаще).
  • Жажда, при которой есть потребность выпивать в день 3 литра жидкости (даже зимой).
  • Сильный аппетит (есть хочется каждые полчаса, вне зависимости от количества съеденного).
  • Ухудшение зрения, изображение становится нечетким, наблюдается двоение.
  • Зуд половых органов, молочница.
  • Повышенная потливость.
  • Микозы ногтей, их врастание.
  • Кариес большого количества зубов, гингивит, частые простуды .

Диабетом могут страдать даже дошкольники (заболевание 1 типа). Он считается неинфекционной эпидемией нашего века. Причин этому много, но наибольшую роль играет неправильное питание, постоянное присутствие в меню фастфуда, хот-догов, гамбургеров, чипсов. Многие люди привыкли пить Кока-Колу, а не чистую воду. А там очень много сахара, от нее поправиться очень просто, а жажду этот напиток не утоляет.

Лечение сахарного диабета: что важно знать, если у вас выявили заболевание

Первое . Уколы нужны не всегда. На ранних стадиях возможно просто изменение образа жизни и повышение физических нагрузок. Многим этого достаточно, чтобы выработка инсулина пришла в норму. Если эти меры не помогают — подключаются таблетки. А инъекции — если перестают действовать таблетки. Придумана специальная инсулиновая помпа — устройство, избавляющее от необходимости постоянно делать уколы. Помпа крепится обычно на поясе.

Второе . Нужна диета. Меньше сладкого, его фактически полностью исключают. Больше белков: белого мяса, орехов, рыбы, овсянки. Можно есть по половине банана в день. Полезна гречневая каша.

Третье. Важно наблюдаться у эндокринолога, стать на диспансерный учет. Если состояние ухудшается — можно лечь в больницу. Но это крайняя мера, обычно в госпитализации большинство больных не нуждается.

Четвертое. Планирование беременности при диабете — тема сложная. Лучше родить как можно раньше. Беременность будет с высоким риском. Найдите хорошего гинеколога и эндокринолога. Об этом мы подробнее расскажем дальше.

Пятое. Организм уязвим при диабете к инфекциям. Вовремя лечите горло, зубы, не допускайте ЗППП (заболеваний, передающихся половым путем), делайте в осенне-зимний период прививки от гриппа. Раны обрабатывайте.

Шестое . Следите за состоянием ног. Если врастают ногти, появился грибок, сосудистые проблемы, трофические язвы, посетите центр диабетической стопы. Такие специалисты есть во всех крупных городах. Поможет ухаживать за вашими ножками и подолог — мастер по медицинскому педикюру с соответствующим образованием (медицинский университет, колледж). Его можно найти в хорошем салоне красоты.

Седьмое. Физическая активность при этом заболевании обязательна, но и сильно нагружать организм тоже нельзя. Обязательно пейте достаточно жидкости, нельзя допускать обезвоживания.

Восьмое. Борьба с лишним весом должна стать вашим приоритетом. Необходимо сжигать столько калорий, сколько поступает. Иначе избыток жира активно начинает накапливаться, особенно на животе. Достаточно, для предупреждения ожирения, каждый день час ходить пешком. Можно даже не бегать.

Девятое. Продуктов для диабетиков много, но даже потребляя их, не переедайте. Диетолог-гастроэнтеролог Светлана Бережная напоминает, что в диабетических сладостях есть сорбит и ксилоза. Они влияют на вес. Намного полезнее съесть немного меда, например. Питайтесь дробно, разнообразно, 4 раза в день. Очень важно получать достаточно йода, так как болезни щитовидной железы отягощают течение диабета. Покупайте йодированную соль и морскую капусту. Поможет предотвратить развитие заболевания цинк. Он есть в горчице и орехах. Горсть орехов в день помогает инсулину усваиваться, а иммунитету — быть в хорошем состоянии.

Десятое. Диабет может много лет протекать без симптомов, а усталость, сонливость как пациенты, так и терапевты объясняют стрессом, ВСД (вегетососудистой дистонией), синдромом хронической усталости. Его порой находят случайно. В этом случае лечение и постоянное врачебное наблюдение все равно требуется. Оно нужно всем, у кого при взятии крови из пальца уровень сахара больше 6 ммоль/л. Нормальный показатель — до 5.6. Выше — преддиабет. То есть уже нужны активные профилактические меры, сдача крови на сахар раз в полгода.

Лишний вес и большая талия — спутники диабета

Есть ли у вас избыточный вес, можно определить по индексу массы тела. Вес человека нужно разделить на рост в метрах, возведенный в квадрат. Например, если у пациента рост 170 см, то есть 1,7 (в метрах) умножаем на 1,7. Затем вес пациента делим на получившуюся цифру. Нормальный индекс массы тела — 24, причем это верхняя граница нормы. Если ИМТ от 25 до 29, время снижать вес. Играет роль объем талии. Верхняя граница нормы — 93 для мужчин и 79 — для женщин. Если талия больше этой цифры, риск развития сахарного диабета удваивается.

Диабет можно определить косвенно по состоянию волос. Они становятся тонкими, выпадают, медленно растут. Обращайте на это внимание. Если требуется принимать кардинальные меры, обратитесь к трихологу, но только после эндокринолога. Правильно подберите средства для ухода: шампунь, маски, бальзамы.

Если не лечить диабет, то могут наступить изменения в тканях, неврологические расстройства, слепота и диабетическая кома. Еще несколько десятилетий назад ампутация, из-за нарушений трофики стопы, была обычным делом.

Во всем мире диабетом страдает 8 % людей, и это только выявленные случаи. Чем более развита страна, чем больше еды потребляет население, тем большее число людей страдает диабетом. В Украине — 2 млн больных.

Список полезных продуктов при диабете

Рекомендуем налегать на овощи и оливковое масло. В сезон хорошо съедать салат со шпинатом. Откажитесь от белого хлеба. Выбирайте хлеб из муки грубого помола. Морепродукты — обязательный компонент вашего меню. Это могут быть мидии, рыба, кальмары. Если их достаточно в рационе, вы не будете иметь проблем со щитовидной железой. Кроме того, содержащийся в рыбе селен улучшает состояние клеток поджелудочной железы, а фосфор — незаменимый помощник для сердца и сосудов. Что касается мяса, то лучше предпочесть свинине кролика и говядину. Эти сорта мяса считаются диетическими, поэтому ваш вес не будет расти.

Если у вас обнаружили диабет, не отчаивайтесь. Его можно контролировать. Рекомендуем обращать особое внимание на здоровье детей, если вы больны этим заболеванием.

Диабет и беременность

Если вы беременны, станьте на учет как можно раньше. Настраивайтесь на позитив, на то, что родите в срок здорового малыша. Врач откорректирует схему терапии сахарного диабета. При беременности могут прогрессировать поражения сосудов. Страдают почки, поэтому у беременных с диабетом отеки выражены сильнее, чем без него. У 60% женщин развивается гестоз. Риск выкидыша повышен у таких женщин в 2 раза.

Ребенок может родиться крупным, отечным или, наоборот, маловесным (10% случаев). Как правило, женщин с диагнозом «диабет» направляют на кесарево. Но при хорошей компенсации заболевания возможны естественные роды.

Беременеть нельзя в таких случаях:

  1. При сочетании диабета с резус-конфликтом.
  2. Если раньше у больной матери рождались дети с врожденными пороками. Их вероятность возрастает с возрастом матери. Если диабет длится дольше 15 лет, то частота рождения детей с врожденными аномалиями возрастает в 3 раза. Особенно часто возникает поражение почек.

Диабет при беременности может возникнуть впервые. Это часто случается у рожениц старше 35 лет. Каждая 30 женщина страдает сахарным диабетом беременных. Компенсируется он назначением инсулина. Через 20-30 лет у таких женщин развивается диабет как хроническое заболевание. Риск возрастает у тучных женщин. Соблюдение рекомендаций эндокринолога поможет благополучно родить женщине с диабетом беременных, а также с диабетом 1 и 2 типа, диагностированным до беременности. Всегда консультируйтесь с врачом!

Использованные источники: hochu.ua